حمايت امين السلطان برخودار شد . اعتماد السلطنه دربارهء قوام الملك سوم مىنويسد : « در سال 1309 ق . / 1892 م . حاكم ايلات شيراز و بلوكات و مباشر امور شهر بود . » و نيز اشاره‌اى به تبعيد قوام الملك در سال 1310 ق . / 1893 م . به خراسان دارد كه يك سال به طول انجاميد و پس از آن به وى اجازه داده شد تا به فارس بازگردد ، ولى به علت مخالفت مردم به رهبرى سيد على اكبر فال اسيرى ، وى ناگزير به تهران رفت ، مدتى در تهران به سر برد تا اينكه به او اجازه داده شد كه به شيراز بازگردد . سديد السلطنه دربارهء او مىنويسد : « از 1312 تا 1313 ق . / 1895 تا 1896 م . حكومت بوشهر و بنادر را برعهده داشت . » قوام الملك سوم در ماه صفر سال 1325 ق . / 1907 م . در سن پنجاه و هفت سالگى در خانهء شخصى خود به ضرب گلولهء نعمت اللّه ، نوكر معتمد ديوان كشته شد و در همان سال پسرش حبيب اللّه خان سالار الدوله با دريافت لقب قوام الملكى به فرمان محمد على شاه جانشين پدر شد . ( سفرنامهء سديد السلطنه ، پيشين ، ص 10 ، تاريخ جهانگيريه و بنى عباسيان بستك ، پيشين ، صص 292 و 301 ؛ شرح زندگانى من ، پيشين ، ج 1 ، ص 38 ؛ صدر التواريخ ، پيشين ، صص 42 - 43 ) . كمبال ، چارلز آرنولد « 1 » : متولد 27 ژوئن 1860 م . / 1276 ق . و متوفى اول مارس 1917 م . / 1335 ق . كفيل سركنسولگرى بوشهر از بيست و ششم آوريل 1900 م . / 1318 ق . تا دوم ژوئن 1902 م . / 1320 ق . و سركنسول بوشهر از سوم ژوئن 1902 / 1320 ق . / تا سى و يكم مه 1904 م . / 1322 ق . ( ديپلمات‌ها و كنسولهاى ايران و انگليس ، پيشين ، ص 85 ) . مؤتمن الملك ، ميرزا حسين خان : مؤتمن الملك ، فرزند ميرزا فتحعلى خان صاحب ديوان ، در سال 1288 ق . / 1871 م . كه صاحبديوان به وزارت و پيشكارى مظفر الدين ميرزا وليعهد در آذربايجان منصوب شد ، ميرزا حسين خان پسر خود را به حكومت ساوجبلاغ ، مكرى و مراغه منصوب كرد و در سال 1298 ق . / 1881 م . كه صاحب ديوان حاكم فارس و پيشكار جلال الدوله پسر بزرگ ظل السلطان شد ، پسرش حاكم چند بلوك از بلوكات فارس از قبيل نيريز ، اصطهبانات و . . . شد و بعد از آن در سال 1300 ق . / 1883 م . كه پدرش حكومت فارس را بر عهده گرفت ، ميرزا حسين خان را به حكمرانى بندر بوشهر و دشتستان فرستاد . يك سال بعد به درخواست پدرش لقب مؤتمن الملك را گرفت . در همين سال ، حكومت كازرون نيز ضميمهء ساير قسمت‌هاى حكمرانى وى شد . در سال 1308 ق . / 1890 م . هنگامى كه صاحب ديوان والى خراسان شد ، حكومت سبزوار را به پسرش واگذار ، و در سال 1314 ق . / 1896 م . پس از فوت پدرش ، لقب وى ( صاحب ديوان ) را از مظفر الدين شاه دريافت كرد . وى در سال 1318 ق . / 1900 م . به وزارت و پيشكارى شاهزاده ابو الفضل ميرزا عضد السلطان پسر چهارم مظفر الدين شاه و حاكم اراك ، گلپايگان ، خوانسار و كمره تعيين و بعد در سال 1320 ق . / 1902 م . به طور شخصى خودش حاكم نواحى مذكور شد ، اما در سال 1321 ق . / 1903 م . او را از مقام‌هايش معزول و بر كنار كردند . ( سفرنامهء سديد السلطنه ، پيشين ، ص 97 ؛ شرح‌حال رجال ايران ، پيشين ، ج 5 ، صص 76 - 77 ) . مؤيد الدوله ، طهماسب ميرزا : مؤيد الدوله ، پسر دوم محمد على ميرزا دولت شاه ، پسر فتحعلى شاه قاجار ، در سال 1264 ق . / 1848 م . از طرف ميرزا تقى خان امير كبير به حكومت كرمان روانه شد ، و در سال 1268 ق . / 1851 م . او را از آن سمت بر كنار كردند . مؤيد الدوله چندى بيكار بود تا آنكه در سال 1269 ق . / 1852 م . دوباره به حكومت همدان تعيين شد . وى مدت كوتاهى حكومت همدان را بر عهده داشت تا آنكه بجاى فيروز ميرزا نصرت الدوله ( فرمانفرما ) پسر عموى خود به حكومت فارس منصوب و به مدت 6 سال در اين منصب باقى ماند . در جنگ ايران و انگليس ، در سال 1273 ق . / 1856 م . ( 1857 م ) ، والى فارس بود . وى در سال 1275 ق . / 1858 م . از حكومت فارس معزول و بجاى او حسام السلطنه پسر عمويش حاكم فارس شده بود . پس از عزل سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه از حكومت فارس در سال 1277 ق . / 1860 م . مؤيد الدوله براى بار دوم به حكومت فارس منصوب شد . او در نهايت در سال 1297 ق . / 1880 م . درگذشت . مؤيد الدوله شاهزاده‌اى فرهيخته و آگاه به فقه و اصول بود ( وى كتابى در فقه با عنوان فقه مؤيدى يا فقه طهماسبى دارد ) لكن تفرعن و تكبر خاصى داشت كه در زمان حياتش ضرب المثل بوده است . ( سديد السلطنه بندر عباسى ، محمد على خان ، يادداشتهاى سديد ، گردآورى ، تصحيح و تحشيه احمد اقتدارى ، تهران ، سازمان ميراث فرهنگى ( پژوهشگاه ) ، 1381 ، ص 85 ؛ حقايق الاخبار ناصرى ، پيشين ، ص 56 ؛ المآثر و الآثار ، پيشين ، ج 2 ، صص 534 - 535 ؛ مستوفى ، پيشين ، ج 1 ، ص 71 ؛ بامداد ، پيشين ، ج 2 ، صص 195 - 200 ) . ماجد بن سعيد : صيد سعيد در محرم سال 1273 ق . / 1856 م . درگذشت ، از وى هشت فرزند ذكور باقى ماند : ثوينى ، محمد ، ماجد ، تركى ، برغش ، عبد العزيز ، خليفه و على كه ميانه‌شان بر سر حكومت كار به درگيرى كشيد ، و بر اساس قانون شمشير ، صيد ماجد ( پسر چهارم صيد سعيد ) حكومت زنگبار را از آن خود كرد . پس از آن صيد برغش پسر پنجم

--> ( 1 ) Kemball , Colonel Charles Arnold